Drewno opalane metodą Shou Sugi Ban

Co to jest Shou Sugi Ban

Drewno opalane / konserwowane ogniem wg tradycyjnej japońskiej metody 焼き杉 Yakisugi (Shou Sugi Ban).

Czy drewno opalane Shou Sugi Ban wymaga konserwacji

W przypadku metody Shou Sugi Ban – Carboris Yakisugi można całkowicie zrezygnować z konieczności dodatkowego zabezpieczania drewna środkami chemicznymi. Wygląd drewna zabezpieczonego Carboris Yakisugi jest niezwykle oryginalny, powierzchnia przypomina naturalną skórę, ostateczny efekt zależy także od zastosowanego gatunku drewna.

Co dokładnie oznacza Shou Sugi Ban, Yakisugi i Carboris.

Określenia Shou Sugi Ban, Carboris i Yakisugi oznaczają ten sam produkt. Są stosowane zamiennie. Carboris to nazwa handlowa drewna opalanego, stosowane przed firmę MOCOPINUS. Yakisugi (焼杉) to japońska tradycyjna technika obróbki drewna, która polega na kontrolowanym opalaniu powierzchni desek ogniem, aby zwiększyć ich trwałość i odporność na czynniki zewnętrzne.

• Nazwa: „Yaki” (焼) oznacza „palić/opalanie”, a „Sugi” (杉) to „cedr japoński” – pierwotnie stosowano wyłącznie cedr, dziś używa się też innych gatunków.

• Znana na Zachodzie pod nazwą Shou Sugi Ban (to fonetyczny zapis japońskich znaków w innej transkrypcji).

• Cel: Naturalna konserwacja drewna bez użycia chemikaliów. Opalona, zwęglona warstwa działa jak bariera ochronna – zabezpiecza przed wilgocią, pleśnią, owadami i promieniowaniem UV, a także zmniejsza palność materiału.

• Efekt wizualny: Powierzchnia może być czarna jak węgiel, lekko szczotkowana lub polerowana, a struktura słojów staje się bardziej wyrazista.

• Trwałość: Przy odpowiedniej konserwacji drewno obrobione techniką Yakisugi może przetrwać kilkadziesiąt lat, a nawet ponad 80–100 lat, szczególnie w zastosowaniach elewacyjnych.

Technologia Shou Sugi Ban (Yakisugi)

1. Pochodzenie i nazwa

• Yakisugi (焼杉) to tradycyjna japońska metoda konserwacji drewna, której początki sięgają XVII–XVIII w.

• Nazwa pochodzi od słów yaki (palić, opalać) i sugi (cedr japoński).

• W wersji anglojęzycznej często używa się zapisu Shou Sugi Ban (to uproszczona transkrypcja fonetyczna).

2. Proces technologiczny

1. Dobór drewna – tradycyjnie cedr japoński, dziś także sosna, świerk, modrzew, dąb, accoya itp.

2. Opalanie powierzchni – deski opala się ogniem (palnik gazowy, palnik propanowy lub tradycyjny ogień) do momentu uzyskania zwęglonej warstwy o odpowiedniej grubości.

3. Szczotkowanie – usunięcie luźnego pyłu węglowego, uwydatnienie rysunku słojów.

4. Zabezpieczenie – nałożenie oleju naturalnego (np. tungowego lub lnianego), który wzmacnia efekt wizualny i ochronny.

5. Ewentualne barwienie – oleje pigmentowane, woski, lakiery, jeśli pożądany jest kolor inny niż naturalna czerń.

3. Podstawowe cechy materiału

• Kolor i tekstura – od głębokiej czerni („skóra aligatora”) po brązy i szarości, w zależności od stopnia opalenia i szczotkowania.

• Warstwa ochronna – zwęglona powierzchnia jest naturalnie odporna na grzyby, pleśń, owady i promieniowanie UV.

• Stabilność wymiarowa – obniżona higroskopijność sprawia, że drewno mniej pracuje pod wpływem zmian wilgotności.

• Ekologia – brak chemicznych impregnatów, proces wykorzystuje wyłącznie ogień i oleje naturalne.

• Trwałość – przy odpowiednim wykonaniu i konserwacji drewno może służyć 50–100 lat.

4. Zalety technologii Shou Sugi Ban

1. Wysoka odporność na czynniki atmosferyczne – zwęglenie zamyka pory drewna, ogranicza wchłanianie wody.

2. Ochrona biologiczna – opalenie eliminuje warstwę drewna, która jest podatna na atak owadów i grzybów.

3. Zmniejszona palność – paradoksalnie zwęglona powierzchnia utrudnia ponowne zapalenie drewna.

4. Niski poziom konserwacji – wystarczy olejowanie co kilka lat dla utrzymania koloru, można też pozostawić naturalne patynowanie.

5. Wyjątkowy wygląd – głęboka czerń lub efekt kontrastu ciemnych słojów z jaśniejszymi przestrzeniami.

6. Naturalność i ekologia – brak syntetycznych impregnatów, proces przyjazny środowisku.

7. Uniwersalne zastosowanie – elewacje, tarasy, ogrodzenia, elementy wnętrz, meble i dekoracje.

Tabela porównawcza Shou Sugi Ban (Yakisugi) i Termodrewna – uwzględniająca proces produkcji, właściwości, trwałość, zastosowania i konserwację:

• Shou Sugi Ban wyróżnia się unikalnym wyglądem, bardzo dużą odpornością na UV i wilgoć, a także wyjątkową trwałością przy niewielkiej konserwacji. To rozwiązanie idealne, jeśli oprócz ochrony drewna liczy się efekt estetyczny i rzemieślniczy charakter.

• Termodrewno ma równomierne właściwości w całym przekroju, większą stabilność wymiarową, ale jest mniej efektowne wizualnie i ma krótszą trwałość. Sprawdza się tam, gdzie priorytetem jest funkcjonalność i odporność konstrukcyjna.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o drewno opalane (Shou Sugi Ban)

1. Co to jest drewno opalane metodą Shou Sugi Ban?

To tradycyjna japońska technika konserwacji drewna poprzez zwęglenie powierzchni deskami — zazwyczaj cedru, świerku, sosny, modrzewia lub accoya. Opalanie tworzy czarną warstwę ochronną, zwiększając odporność na wilgoć, pleśń, szkodniki i promieniowanie UV.

2. Jak przebiega proces opalania?

Deski opala się ogniem (np. palnikiem propanowym lub lampą lutowniczą), a następnie szczotkuje, by odsłonić fakturę słojów i usunąć osad węglowy. Proces jest kontrolowany, by uzyskać odpowiedni stopień zwęglenia.

3. Jakie są główne zalety opalanego drewna?

• Zwiększona trwałość – odporność na wilgoć, pleśń, grzyby, owady.

• Zmniejszona palność – zwęglona warstwa obniża podatność na zapłon.

• Stabilność wymiarowa i niskie wymagania konserwacyjne – często nie trzeba dodatkowej impregnacji.

4. Jak długo trwa żywotność takiego drewna?

Przy właściwej obróbce i konserwacji trwałość sięga 50–80 lat, a nawet do 100 lat według producentów elewacji.

5. Czy wymaga konserwacji?

Choć opalanie działa jak naturalna impregnacja, aby zachować intensywny kolor i ochronę, zaleca się olejowanie co 4–5 lat, a w przypadku akceptowania efektu patyny – nawet co 10–15 lat.

6. Gdzie można stosować opalane drewno?

Popularne zastosowania to:

• elewacje

• tarasy

• ogrodzenia

• panele dekoracyjne wewnątrz

• meble, donice, dodatki dekoracyjne.

7. Jakie gatunki drewna można opalać?

Najczęściej stosuje się: cedr (orig. japoński), świerk, sosnę, modrzew syberyjski, accoya, dąb, klon. Wybór wpływa na intensywność trwałości i efekt wizualny.

8. Czy drewno się wypacza lub pęka?

Zwęglenie redukuje wilgotność, co zmniejsza podatność na skurcz i wypaczanie. Jednak przy twardszych stopniach zwęglenia mogą wystąpić powierzchniowe pęknięcia typowe dla „skóry aligatora” – zależnie od techniki opalania i wyboru gatunku drewna.

9. Opalane drewno a tradycyjne impregnaty chemiczne

Ta metoda zastępuje chemiczną impregnację – ogień usuwa warstwy drewna podatne na gnicie i stanowiące pożywkę dla grzybów czy owadów. To naturalna forma zabezpieczenia bez użycia środków chemicznych.

10. Czy można je barwić lub malować?

Tak, można stosować pigmentowane oleje lub farby – także metaliczne – by uzyskać efekt kolorystyczny. Wewnętrznie najlepiej wosk, na zewnątrz olej z pigmentem. Poprawia to przyczepność i trwałość wykończenia.

11. Jaka jest alternatywa dla drewna opalanego, jeśli chcę uzyskać efekt czarnego drewna, ale nie chcę drewna opalanego z uwagi na to, że brudzi, z uwagi na ryzyko wykruszania się zwęglonej warstwy lub z uwagi na wysoką cenę Shou Sugi Ban?

Najlepszą alternatywą jest zakup klasycznego drewna w wersji fabrycznie pomalowanej na kolor czarny RAL9005 – po dostawie taka deska jest gotowa do montażu – deski fabrycznie malowane na czarno produkuje firma MOCOPINUS. Alternatywą jest zakup deski surowej do samodzielnego malowania oraz zakup farby MOCOPINUS w puszkach – farba w kolorze czarnym tiefschwarz RAL9005 (specjalna farba do drewna, do zastosowania wewnątrz oraz na zewnątrz).